İcra Hukuku 11 Eylül 20265 dk okuma
Şirketler Tahsil Edemediği Faturaları Hangi Şartla İcraya Verebilir?
Şirketler Tahsil Edemediği Faturaları Hangi Şartla İcraya Verebilir?
Şirketlerin sundukları hizmet veya mal teslimi karşılığında düzenledikleri faturaların vadesinde ödenmemesi, alacak takibi süreçlerini gündeme getirir. Türk Ticaret Kanunu ve İcra İflas Kanunu hükümleri doğrultusunda, tahsil edilemeyen faturalar için icra takibi başlatılması mümkündür.
Ancak bir faturanın icra takibine konu edilebilmesi için bazı temel şartların ve hukuki süreçlerin yerine getirilmiş olması gerekir.
Faturanın İcraya Verilebilmesi İçin Gerekli Şartlar
1. Faturanın Usulüne Uygun Düzenlenmesi ve Teslim Edilmesi
Faturanın icra takibine dayanak oluşturabilmesi için öncelikle borçlu firmaya veya şahsa usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş (teslim edilmiş) olması gerekir. E-fatura veya e-arşiv fatura sistemleri üzerinden gönderilen faturaların teslim kayıtları hukuki delil niteliği taşır.
2. Faturaya Yasal Süresi İçinde İtiraz Edilmemiş Olması
Türk Ticaret Kanunu Madde 21/2 uyarınca; faturayı alan taraf, teslim aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde içeriğine itiraz etmezse, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. 8 günlük itiraz süresinin dolması, alacağın varlığı konusunda alacaklı şirkete hukuki avantaj sağlar.
3. Mal veya Hizmetin Teslim Edildiğinin Kanıtlanabilmesi
Faturaya 8 gün içinde itiraz edilmemiş olsa bile, borçlu taraf icra takibine itiraz ederse mahkeme aşamasında "mal veya hizmetin gerçekten teslim edilip edilmediği" incelenir. Bu nedenle şirketlerin;
- İmzalı sevk irsaliyesi,
- Hizmet teslim tutanağı,
- Sözleşme veya e-posta yazışmaları
gibi teslimatı kanıtlayan belgeleri saklamış olması şarttır.
4. Alacağın Muaccel Hale Gelmiş (Vadesinin Gelmiş) Olması
Fatura üzerinde belirtilen ödeme vadesinin dolmuş olması gerekir. Vadesi gelmeyen bir alacak için icra takibi başlatılamaz.
Faturayla İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Tahsil edilemeyen faturalar için "İlamsız İcra Takibi" başlatılır. Süreç şu şekilde işler:
- İcra dairesi aracılığıyla borçluya "Ödeme Emri" gönderilir.
- Borçlunun ödeme emrini tebliğ aldıktan sonra 7 gün içinde borcu ödeme veya takibe itiraz etme hakkı vardır.
- Borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve borçlunun banka hesaplarına, mal varlığına haciz konulabilir.
Borçlu İcra Takibine İtiraz Ederse Ne Olur?
Borçlu şirket veya kişi "Benim böyle bir borcum yok" veya "Mal eksik/hatalı geldi" diyerek 7 gün içinde takibe itiraz ederse icra takibi durur. Takibin devam edebilmesi için alacaklı şirketin Ticaret Mahkemesinde veya Asliye Hukuk Mahkemesinde "İtirazın İptali Davası" açması gerekir.
Bu davada mahkeme, tarafların ticari defterlerini (BA/BS formları, cari hesap kayıtları) ve teslim belgelerini inceleyerek karar verir. Borçlunun haksız yere itiraz ettiği anlaşılırsa, borçlu asıl alacağın yanı sıra en az yüzde 20 "İcra İnkâr Tazminatı" ödemeye mahkûm edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tek başına fatura icra takibi için yeterli midir?
İlamsız icra takibi başlatmak için sadece fatura yeterlidir. Ancak borçlunun takibe itiraz etmesi halinde alacağı kanıtlayabilmek için irsaliye, sözleşme ve ticari defter kayıtları gerekecektir.
Faturaya dayalı alacaklarda zamanaşımı süresi nedir?
Faturadan doğan alacaklarda genel zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu uyarınca 10 yıldır. Ancak sürecin uzaması tahsilat imkânını zorlaştırabileceğinden takibin geciktirilmeden başlatılması önerilir.
İcraya vermeden önce ihtarname çekmek zorunlu mudur?
Fatura ile icra takibi başlatmak için noterden ihtarname çekmek yasal bir zorunluluk değildir. Ancak ihtarname çekilmesi, borçluyu temerrüde düşürmek ve faiz başlangıcını netleştirmek açısından faydalı bir adımdır.
Yasal Uyarı: Şirket alacaklarının tahsili, ticari defter incelemeleri ve icra süreçleri teknik usul kurallarına tabidir. Hak kayıplarını ve dava masraflarını önlemek adına sürecin bir icra ve ticaret hukuku avukatı ile yürütülmesi tavsiye edilir.